Idol z Kouřimi
Diadem znad Rosi
Głowa Smoka
Posążek z Riazania
Perun i bestia
Idol ze Słonima
Pestun
Smok i Słońce
Antropomorficzna deska
Kaptorga ze smokiem
Głaz z Leźna
Posąg z Pławca
Rzeźbiony ustnik
Posąg z Alt-Friesack
Głowa tura z Kalisza
Okucie-Świętowit
Laska antropomorficzna
Zdobiony róg z Wiślicy
Posąg z Drysy
Krkavški Kamień
Posążek z Preslavia
Świętowit Woliński
Świętowit ze Svendborga
Bóstwo w Czapce
Maszkarony
Koziołki
Płaskorzeźba z Altenkirchen
"Mnich" z Bergen
Bliźnięta z Fischerinsel
Jarowit
Maska z Opola
Popiersie z Warty
Posążek z Powiercia I
Posążek z Powiercia II
Figurka Peruna z Nowogrodu
Figurka Smoka - Stara Ładoga
Głowa mężczyzny - Nowogód
Posążek ze Świecia nad Odrą
Swarożyc z Nowego Wieca
Skarb z Martynówki
Ochronna zawieszka

Idol z Kouřimi, IX - X wiek.

Posążek z przełomu IX-X wieku, wysokości 17 cm. znaleziony w miejscowości Kouřim w Czechach. Figurka podzielona jest na dwie części. Część górna zawiera przedstawienie pięciu twarzy. Część dolna zawiera dwie twarze (pierwotnie było ich sześć) z opaskami na głowach.

Więcej: Naďa Profantova: Pohansky idol z Kouřimi, Česka republika

Diadem znad Rosi, XII wiek

Diadem złożony z 9 części. Na elemencie środkowym widoczne jest przedstawienie człowieka w koronie bez nóg, trzymającego w obu rękach młotki, i połączonego liniami z dwoma (zaprzężonymi do rydwanu?) gryfami. Może to być Dadźbóg (wówczas już najpewniej jako bohater, nie bóg) - w każdym razie przynależność tej postaci do mitologii słowiańskiej nie ulega raczej wątpliwości. Sposób jej przedstawienia przypomina sztukę Indii. Na pozostałych częściach widoczne są rozety (najczęściej z czworoliściem w środku), prostokątami z boków i u góry, oraz motywami roślinnymi typu wiciowego (liście winorośli). Jedynie skrajne elementy zdobione są tylko rozetami i trójkątami w narożnikach. . Opis ze strony znaleziska.org.

Głowa Smoka - Kałdus, XI-XII wiek

Uchwyt ceramiczny w kształcie głowy smoka z otwartym pyskiem. Pysk, oczy i bardzo wyraźne otwory nosowe mają postać zagłębień. Motyw smoka lub węża występuje w Starym Chełmnie wyjątkowo często. Opis ze strony znaleziska.org.

Trzytwarzowy posążek z Riazania

Wykonany z brązu trzy lub cztero twarzowy posążek bóstwa został znaleziony na terenie katedry Zbawiciela w Riazaniu w 1878 r. Figurka przedstawia na stronie najlepiej zachowanej najprawdopodobniej postać kobiecą.

Więcej: www.perunica.ru       smelding.livejournal.com      

Perun i Bestia

Płaskorzeźba datowana na VIII wiek znajdująca się w kościele w Žrnovnicy w Chorwacji. Przedstawia walkę boga Peruna z bestią. Nieopodal znajduje się wzgórze Peruna. Dodatkowe informacje można znaleźć w książce: Perunovo Koplje, Otkrice na zupnoj ckrvi u Žrnovnici i na: wikipedii.

Idol ze Słonima

Kamienny idol cechujący się bardzo starannym wykonaniem. Na głowie posiadał czapkę która została zniszczona. Więcej na: smelding.livejournal.com oraz: tutaj.

Więcej: 1      

Pestun

Idol zniszczony z rozkazu carycy Katarzyny II został przypadkowo odkryty w bagnie niedaleko miejscowości Tehomichi pod koniec XIX wieku. Znany był ze swych właściwości leczniczych. Modlono się przy nim o płodność, zdrowie i powodzenie w działaniu. Istnieją przekazy świadczące o jego skuteczności. Składano ofiary u jego stóp. Kapłani chrześcijańczy aby odwrócić lud od pogańskich kultów twierdzili, że to obraz ich boga. Kult wokół rzeżby trwał bardzo długo. Schodziły się do niego całe pielgrzymki nawet z poza Rosji. Jego nazwa znaczy opiekun. Datuje się go na pierwszą połowę pierwszego tysiąclecia. Obszerna dyskusja na stronie: russbalt.rod1.org

Więcej: 1       2       3       4       5      

Smok i Słońce

Kościana płytka z Nowogrodu przedstawiająca Słońce i smoka. X - XI wiek.

Antropomorficzna deska

Deska antropomorficzna ze świątyni Słowiańskiej znaleziona w Ralswiek. IX w. Obszerny artykuł na: http://nap1000.livejournal.com/

Więcej: 1      

Kaptorga ze smokiem

Kaptorga z przedstawieniem smoka. Chełm - XI wiek.

Głaz z Leźna

Głaz z przedstaweniami trzech postaci mitycznych: postać z rogiem, postać na koniu i postać bez atrybutu. Znajduje się w Muzeum Archeologicznym w Gdańsku.

Więcej: Cały głaz      

Posąg z Pławca

Rotunda pochodząca z okresu wczesnego średniowiecza,postawiona na grodzisku (niebadanym!) wielkomorawskim które powstało się w regionie zasiedlonym przez Słowian już od VII w. Rotunda ta zawiera w sobie element,jakim jest kamienna rzeźba czterotwarzowego bóstwa.

Więcej: Album Przemysława Polakiewicza       bogowiepolscy.net      

Ustnik z przedstawieniem dwunastu twarzy

Pochodzące z XI w. drewniany posąg bóstwa i wykonany z poroża prawdopodobnie ustnik od instrumentu odnaleziono podczas badań archeologicznych w Wolinie. Archeolodzy uważają, że znaleziska wiązać można z kulturą duchową ówczesnych Słowian. Pierwszym znaleziskiem jest drewniany posąg - o długości około 1 m. Jeśli kiedykolwiek miał wyrzeźbioną twarz, to nie dochowała się niestety do naszych czasów. Drugim obiektem jest okrągły w przekroju prawdopodobnie ustnik od instrumentu muzycznego wykonany z poroża, o długości ok. 3,5 cm. Więcej można przeczytać tu : Nauka w Polsce

Więcej: PolskaLokalna.pl      

Posąg z Alt-Friesack

Posąg drewniany z Alt-Friesack koło Poczdamu (VI-VII w.)

Więcej: 1      

Głowa tura z Kalisza, ok. XI wiek

Opis na stronie: znaleziska.org.

Więcej: Głowa tura z Czekanowa      

Okucie-Świętowit, Wolin

Opis na stronie: znaleziska.org.

Laska antropomorficzna, Wolin, X-XI w.

Opis na stronie: znaleziska.org.

Zdobiony róg z Wiślicy

Zdobiony róg z Wiślicy na którym przedstawionych jest sześć twarzy. Poniżej znajdują się skomplikowane wzory, XI-X wiek.

Więcej: Róg z Czernichowa      

Posąg z Drysy

Dębowy posąg znaleziony w Białoruskiej rzece Drysa. Rzeźba boga ważąca około 150 kg. odnaleziona została pod koniec 2011 roku 120 km. od polskiej granicy. Pomink wstępnie datowany, na VI - XII wiek. Dębowy korpus, z którego posąg został zrobiony ma ślady obróbki dłutem i siekierą. Więcej informacji tutaj.

Niestety wystąpiły podejrzenia co do autentyczności tej rzeźby. Szczegóły znaleźć można tutaj: zalmoxis-mitologiaiantropologia.blogspot.com.

Krkavški Kamień

Kamienny monolit znajdujący się w południowo zachodniej Słowenii niedaleko wioski Krkavče. Najprawdopodobniej został sprowadzony w to miejsce gdyż podobnego materiału nie znajduje się w okolicy. Na stronach północno zachodniej i południowo wschodniej znajdują się płaskorzeźby. Zdaję się przedstawiać mężczyzn z podniesionymi rękami , z głów odchodzą promienie. W rejonie występuje bogata tradycja ustna dotycząca kamienia. Uważa się, że kamień stoi na swoim miejscu od niepamiętnych czasów. Na jego szczycie widnieć miała według jednych przekazów głowa, według innych trzy głowy. W dniu św. Wita zbierały się pod nim duże grupy okolicznej ludności, kładziono na nim ręce. W chrześcijańskie boże narodzenie rozpalano pod nim wielkie ognisko gdzie palono dębowe drzewo. Nazwy które funkcjonują to "Kamień", "Berlina" od koloru białego bądź "Troglav" od trzech głów. Więcej na http://www.staroverci.si.

Więcej: 1       2       3      

Posążek z Presławia w Bułgaii

Kościany obiekt z czterema głowami z bułgarskiego Presławia.

Świętowit Woliński

Drewniana figurka kultowa odkryta w 1974 roku na wyspie Wolin. Datowana na IX/X wiek. Figurka o wysokości ok. 6 cm. przedstawia czterotwarzową postać, utożsamianą ze Świętowitem. Znalezisko to dowodzi kultu osobistego\domowego bogów w tym okresie. Figurkę Świętowita można oglądać w Muzeum Regionalnym w Wolinie.

Świętowit ze Svendborga

Drewniana figurka kultowa z czterema brodatymi twarzami przedstawiająca Świętowita znaleziona w Svendborg w Danii.

Więcej: 1

Bóstwo w Czapce ze Szczecina

Rzeźba przedstawia głowę brodatego, uśmiechniętego boga pogańskiego w czapce podobnej do noszonej w XVII w. w Rosji. Datowana jest na XI wiek. Znajduje się w Muzeum Narodowym w Szczecinie

Maszkarony

Maszkaron (stylizowane przedstawienie głowy ludzkiej) z brązu, prawdopodobnie w stylu skandynawskim, pierwotnie zapewne część jakiejś większej kompozycji. W Polsce znaleziono jeszcze przynajmniej jednego podobnego maszkarona. Maszkaron z Wolina bywa zestawiany z maszkaronem-zawieszką z Gniezdowa w Rosji. Różnice polegają jednak na tym, że rysy twarzy maszkarona z Gniezdowa mają postać plecionki, podczas gdy oba maszkarony z Polski są tylko karykaturalnie stylizowane. Motywy maszkaronów i masek najczęściej występują jako elementy różnych kompozycji, także w architekturze. Opis ze strony znaleziska.org.

Więcej: Ostrogi z Mikulczyc       Zawieszka z Nowogrodu      

Koziołki

„Koziołek lednicki” pierwszy raz został opisany przez nauczyciela gimnazjalnego Zenktelera będącego w składzie komisji badającej ruiny Ostrowa Lednickiego w 1874 roku. Ówczesny właściciel wyspy hrabia Albin Węsierski przedstawił komisji kolekcję znalezisk, w której znajdowała się niedawno wykopana dębowa figurka wysokości ok. 10 cm. Figurka przedstawia stojące zwierzę – kozła, o głowie zaopatrzonej w dwa niemal pionowe (lekko odchylone do tyłu) rogi dodatkowo posiadającej, z jednej strony spiralny róg, z drugiej ucho. Z lewej strony brzucha „koziołka” wycięto trzy niezinterpretowane znaki, a po jego środku trójkąt, którego dwa górne boki przecinają linie (o górnych końcach załamanych ostro w dół - przyp. autora). Ręce figurki są odłamane, natomiast z tyłu nieco zakrzywionych i częściowo odłamanych nóg znajduje się ogon. Rzeźba jest naturalistyczna. Opis ze strony znaleziska.org. Dyskusja o koziołkach tutaj.

Więcej: 1      2      3      4

Płaskorzeźba z Altenkirchen

W starym kościele z XIII wieku w Altenkirchen (wieś położona ok. 10 km na południowy zachód od Arkony) wmurowano w boczną ścianę zakrystii płytę granitową. Jej wymiary to 1,19 x 1,68 m. Rzeźba przedstawia mężczyznę w czapce i długiej szacie któego atrybutami są długie wąsy i róg. Porównując to do opisu posągu boga Świętowita z Arkony oraz biorąc pod uwagę aż XIX wieczne przekazy uznające rzeźbę za wyobrażenie boga uznaje się, że to przedstawia Świętowita. Więcej informacji o miejscu tutaj.

"Mnich" z Bergen

W kościele Najświętszej Marii Panny w Bergen na wyspie Rugia, w ścianę wmurowany jest posąg przedstawiający mężczyznę ze złożonymi an piersiach rękami. Umowna nazwa rzeźby to "Mnich". W rękach trzyam przedmiot który został przekuty na krzyż. Uważa się, że pierwotnie był to róg. Rzeźba przypomina posąg z Altenkirchen. Kilka km. od miasta znajduje się grodzisko Charenza, dawna stolica książąt słowiańskiego plemienia Ranów.

Bliźnięta z Fischerinsel na jeziorze Tollensesee (Jezioro Dołęckie)

Posąg składa się z dwóch części. Górna przedstawia bóstwo w kształcie "braci syjamskich" (o dwóch zrośniętych ze sobą bokami korpusu i głowy ciałach), nieściśle opisywane jako dwugłowe. Występuje silna stylizacja. Widoczne włosy przycięte równio nad czołem, duże, wypukłe oczy, policzki i nos. Pod szyją wypukła rzeźba dwóch zbiegających się pod kątem prostym, a zarazem rozszerzających się u góry ramion trójkąta, mniej więcej równoległych do ramion figury. U dołu między ramionami tego detalu prawie półkulisty, wypukły motyw - może wyobrażenie serca? Każda postać ma tylko jedną, zewnętrzną rękę. Dolna (ułamana) część posągu jest natomiast wieloboczna (prawdpodobnie dziesięcioboczna) w przekroju. Wieloboczny słup, znajdujący się w dolnej części posągu, wskazuje że był on zapewne pierwotnie umieszczony w podłożu - a zatem mielibyśmy tu do czynienia z pogańską "kapliczką słupową", wykonaną z jednego kawała drewna. Proste zakończenie słupa i jego nieznaczna wysokość mogą być skutkiem znanego z współczesnych kapliczek próchnienia zagłębionej w ziemi części słupa.
Datowanie: XI-XII wiek Wymiary: wys. 178 cm
Opis ze strony znaleziska.org

Więcej: 1

Jarowit (Gerowit)

W gotycki kościół św. Piotra w Wolgast wmurowane zostały dwie płaskorzeźby przedstawiające wojennego Jarowita z Wołogoszczy. Budynek został postawiony na miejscu starego rodzimego kultu. Według Ottona z Bambergu w Wołogoszczy znajdowała się jeszcze kultowa, piękna tarcza Jarowita. Tutaj nieco więcej informacji o rzeźbach.

Więcej: 1      2      3

Maska z Opola

W wczesnośredniowiecznych warstwach Opola odnaleziono dwie drewniane maski. Prawdopodobnie wkładano je w związku z jakimiś kultowymi obrzędami, bądź też podczas zabaw, które do dziś przechowały się w kulturze ludowej (kolędowanie z "turoniem"). Maski są dowodem uprawiania w tej czy innej formie początków przedstawień, czegoś w rodzaju pantomimy ze śpiewami i pląsami. Świadczą one także o umiejętności naszych przodków, do przetwarzania zwykłego codziennego życia w fikcję, tworzenia nierealnych, baśniowych sytuacji. Być może miały także jakiś związek z obrzędowością pogrzebową, pisze bowiem Kosmas w swojej kronice Czechów: "Także pogrzeby, które odbywały się w lasach i na polach, i korowody, które odprawiali podług pogańskiego zwyczaju, na dwóch i trzech rozstajnych drogach, jakby dla spokoju dusz. Także i bezbożne gry, które wyprawiali nad swoimi zmarłymi, tańcząc z nałożonymi na twarz maskami i wywołując cienie umarłych". Więcej tutaj.

Więcej: 1      2

Popiersie z Warty

Rzeźba przedstawia popiersie wąsatego mężczyzny o przesadnie długiej głowie z głęboko osadzonymi oczami. Jest silnie zniszczona, zwłaszcza część poniżej szyi. Znalezienie razem z nią drewnianej nogi świadczy, że jest to tylko fragment posągu. Więcej tutaj.

Posążek z Powiercia I

Posążek częściowo zniszczony; dobrze widoczna jest jednak głowa, jedynie z odłupaną częścią nosa. Twarz jest pucułowata. Wyraźnie wyrzeźbione są oczy. Na głowie znajduje się dziwne nakrycie głowy (czapka? turban? hełm?), tworząca optycznie trzy uskoki. Z tyłu głowy to nakrycie sięga niżej. U dołu głowa przechodzi w szyję, a jeszcze niżej rozszerza się tak, jakby znajdował się tam tułów. Rozszerzenie to może być jednak tylko cokołem. Czworokątny przekrój, oraz to, że na prawym boku domniemanego cokołu znajduje się zdobienie naśladujące odcisk ręki (z pewnością pierwotne) świadczy, że ta część posążku przynajmniej częściowo zachowuje pierwotny kształt, a na pewno - powierzchnię, i wzmacnia wyżej wspomnianą hipotezę. Ostatecznie kwestię mogłyby rozwikłać lepsze zdjęcia. Opis ze strony znaleziska.org.

Posążek z Powiercia II

Posążek uszkodzony - pozbawiony głowy i częściowo obtłuczony na wysokości nóg. Przedstawia postać żeńską, trzymającą na brzuchu prawdopodobnie chleb, zdobiony bruzdą. Jest to jeden z najstaranniej wykonanych wczesnośredniowiecznych pogańskich posągów kultowych z terenu Polski. Przedstawia zapewne boginię płodności (i śmierci, co się ze sobą łączyło). Opis ze strony znaleziska.org.

Figurka Peruna z Nowogrodu

Umieszczona na słupku i tworząca z nim całość figurka metalowa, przedstawiająca mężczyznę w długiej, pomarszczonej koszuli, podpartego pod boki. Nogi zwisają z słupka. Figurka ta uważana jest za wyobrażenie boga burzy Peruna. Podobno przemawiać za tym mają ukośne linie na słupku posążku, takie, jak na Świętowicie z Wolina. Opis ze strony znaleziska.org.
Datowanie: XI wiek lub poł. XII wiek Wymiary: wys. 17 cm Materiał: brąz lub raczej stop cyny i ołowiu

Figurka Smoka - Stara Ładoga

Wzorowany na skandynawskim, (ale zdobienie typowo słowiańskie) najprawdopodobniej trzonek noża w kształcie smoka.
Datowanie: IX-X wiek Materiał: róg

Więcej: Głowa smoka z rogu (Łekno)      

Głowa mężczyzny - Nowogód

Drewniane przedstawienie głowy mężczyzny (rączka?) z Nowogrodu
Więcej tutaj.
Datowanie: XII wiek Materiał: drewno

Posążek ze Świecia nad Odrą

Obok plakietki ze Świętowitem z Wolina jedyne znane nam dotąd metalowe wyobrażenie bóstwa słowiańskiego na ziemiach lechickich. Podobizny bogów wykonane nawet ze szlachetnych metali lub ozdobione nimi znane są za to ze źródeł. Posążek przedstawia wąsatego mężczyznę w czapce, długiej szacie przepasanej pasem, podpartego pod boki. Brakuje dolnej części nóg (czy od początku?). Oryginał zaginiony.
Opis ze strony znaleziska.org.

Swarożyc z Nowego Wieca

Posążek przedstawia dwugłowego młodego boga, zapewne Swarożyca, w zbroi (lamelkowej?), płaszczu oraz hełmie półokrągłym podobnym do misiurki, z osłoną łuskową (?). Podobnie ubrany jest wódz słowiański na przerysie reliefu z Moguncji, zaś przedstawienia hełmów półokrągłych i misiurek oraz pośrednich między półokrągłym i misiurką znane są w odniesieniu do Słowian lechickich, zwłaszcza związanych ze strefą nadbałtycką. Stylistycznie rzeźba wykazuje wpływ przedromanizmu zachodnioeuropejskiego. Po jednej stronie posążka znajduje się jakaś inskrypcja. Jeden ze znaków ma kształt trójkąta, jak grecka litera "delta". Rzeźba wykonana została z niezwykle trudnego materiału, jakim jest granit. Granit łupie się całymi płatami i to wcale nie zawsze tam, gdzie rzeźbiarz sobie to zamierzył. W pracy z granitem Słowianie, wykonujący żarna granitowe, mieli jednak doświadczenie. Autentyczność posążka jest kwestionowana. Niestety, dotąd autorowi niniejszego artykułu nie udało się dotrzeć do argumentów, które miałyby to potwierdzać (poza przypadkowością (?) znaleziska). Wszystkich, którzy będą coś na ten temat wiedzieć, prosimy o uzupełnienie. Przypuszcza się, że okolice miejscowości o wiele mówiących nazwach Nowy i Stary Wiec oraz Swarożyn były w czasach przedchrześcijańskich ważnym pogańskim centrum religijnym, sięgającym czasów starożytnych (nawiązującym do tradycji ośrodka kultowego, istniejącego na pograniczu powiatów tczewskiego i starogardzkiego w I połowie ostatniego tysiąclecia p.n.e.). W niedalekiej odległości (700 m) od miejsca znalezienia posążków Starym Wiecu (po drugiej stronie Jeziora Starowieckiego) znane są dwie osady z VIII w.
Opis ze strony znaleziska.org.

Skarb z Martynówki

Znalezisko z ukraińskiej wsi Martynówka składające się z kilkudziesięciu brązowych, srebrnych i pozłacanych przedmiotów. Skarb datowany jest na VI wiek. Część przedmiotów pochodzi z kręgu kultury bizantyjskiej.

Więcej: 1     

Ochronna zawieszka z Komárno

Naszyjnik zawieszany w celach ochronnych. Komárno, Słowacja, VIII wiek.

Więcej: 1      

***